Zadłużenienie zagraniczne Polski w latach 1970 - 2004

Rok

1970

1976

1978

1980

1985

1988

1989

1990

2000

2001

2002

2004

Ludność [tyś].

32 658

34 528

35 081

35 735

37 341

37 800

38 038

38 183

38 644

38 632

38 230

38 175

I obszar płatniczy ( ruble transferowe )

Kurs rubla w USD (wg MRS 1989)

    .

.

.

.

0,595

0,458

.

.

.

.

.

.

Zadłużenie w mln rubli

.

.

.

   .

5 600

6 500

5 900

5 100

.

.

.

.

II obszar płatniczy (USD)

Wartość 1 $ w 2002

4,64

3,16

2,76

2,18

1,67

1,52

1,45

1,38

1,04

1,02

1,00

0,9524

Eksport w mln $

.

.

.

7 364

(16053 w cenach 2002)

6 100

(10187)

8 300

(12616)

8 533

(12372)

.

.

.

41 010

73 791
(70278)

Rezerwy dewizowe [mln $]

-

-

-

570

1 030

2250

2500

4 650

27 646

26 564

29 794

36 783

Zadłużenie zagraniczne publiczne [mln $]

1 100

8 400

15 000

24 100

29 296

39 200

40 800

48 500

35 451

33 091

34 125

57 685

Zadłużenie zagraniczne publiczne [mln $ z 2002]

5 104

26 544

41 400

52 538

48 924

59 584

60 030

66 930

36 869

33 753

34 125

54 939

Zadłużenie j.w. na 1 obywatela [$ z 2002]

156,29

768,77

1180,13

1470,21

1310,19

1576,30

1578,15

1752,87

954,07

873,70

892,62

1439,13

Zadłużenie zagraniczne publiczne - rezerwy dewizowe [mln $ z 2002]

5104

26 544

41 400

51 295

47 204

56 154

55 535

60 513

8 117

6 658

4 331

19 907

Zadłużenie j.w. na 1 obywatela [$ z 2002]

156,29

768,77

1180,13

1435,42

1264,13

1485,55

1459,98

1584,81

210,05

172,33

113,29

521,46

Zadłużenie zagraniczne ogółem [w mln $]

1 100

8 400

15 000

25 059

29 296

39 200

42 300

49 500

69 465

71 797

81 946

126 689

Zadłużenie zagraniczne ogółem [w mln $ z 2002]

5 104

26 544

41 400

54 629

48 924

59 584

61 335

68 310

72 244

73 233

81 946

120 658

Zadłużenie j.w. na 1 obywatela [$ z 2002]

156,29

768,77

1180,13

1493,94

1310,19

1576,30

1612,46

1789,01

1869,46

1895,65

2143,50

3160,67

Zadłużenie zagraniczne ogółem - rezerwy dewizowe [mln. $ z 2002]

5 104

26 544

41 400

53 386

47 204

56 154

57 710

61 893

43 492

46 138

52 152

85 626

Zadłużenie j.w. na 1 obywatela [$ z 2002]

156,29

768,77

1180,13

1528,72

1264,13

1485,55

1517,16

1620,95

1125,45

1194,29

1364,16

2 242,99

PKB (mld $)

.

         .

.

.

.

     .

68,0

(97,12 wg cen 2001)

.

.

183,4

.

294,7 (276,29 wg cen z 2001)

Stosunek całkowitego zadłużenia zagranicznego do PKB wg kursu $ [%]

.

26,4 % (NBPortal)

33,2 % (NBPortal)

42,4 % (NBPortal)

53,1 % (GUS)

62,5 % (GUS)

64,8  % (GUS)

.

.

39,1 %

24,7 % z rezerw. dew

.

43,0 %

29 % z rezerw.dew.

 

Stosunek eksportu do zadłużenia [%]

.

.

.

29,4 %

20,8 %

21,2 %

.   

.

.

.

50,1 %

58,2 %

 

Wartość realna dolara obliczona za pomocą kalkulatora inflacyjnego USD : http://data.bls.gov/cgi-bin/cpicalc.pl

Szacuje się iż w latach 1970-80 37 % kredytów zagranicznych wydano na artykuły konsumpcyjne (wg  "Wielkiej historii Polski - Tom 5").

"Zadłużenie zagraniczne Polski" Z. Karcz :

"W rezultacie, w całej dekadzie lat siedemdziesiątych około 7 mld USD, czyli 1/3 całego zadłużenia Polski tego okresu utopiono w imporcie żywności i artykułów spożywczych [...] Wydarzenia 1976 roku, strajki w Radomiu, w Ursusie i związane z tym generalnie zaburzenia społeczno-polityczne w Polsce spowodowały, że ograniczono, a w niektórych przypadkach przerwano import rozpoczętych inwestycji, natomiast znaczne środki zostały skierowane na import zboża, masła, smalcu, pasz, środków ochrony roślin, jednym słowem towary bezpośrednio związane z rolnictwem lub konsumpcją."

"Przy 15% kredycie podwojenie długu skumulowanego następuje po siedmiu i pół latach. A takie właśnie stawki Polska płaciła w drugiej połowie lat siedemdziesiątych"

 

http://www.npw.pl/ARCHIWUM_NPW/2001_05_06/GOS-Popiolek_Komu-sie-oplacalo.html :

"...W 1980 Polska powinna była zapłacić zachodnim wierzycielom – tytułem przypadających do spłaty rat zadłużenia i odsetek – ponad 7 mld dolarów („Sueddeutsche Zeitung” z 27 lutego 1981). "

"...Redaktor Zygmunt Szeliga pisał w „Rzeczpospolitej” w 1981 r., że utrata suwerenności gospodarczej Polski polega na tym, że nie mając wpływów w walutach wymienialnych, powinniśmy w każdym kolejnym roku trzylecia 1981-1983, oddawać zachodowi po około 10 mld dolarów z tytułu zwrotu kredytów i spłaty odsetek."

"Reformy gospodarcze w PRL (1982-1989) - Próba ratowania socjalizmu " (Dariusz T. Grala)

"...Rząd Jaruzelskiego odziedziczył po swych poprzednikach zobowiązania z tytułu obsługi zadłużenia zagranicznego Polski w 1981 r. na kwotę 10,9 mld USD (4,4 mld USD - spłata kredytów, 3,1 mld USD spłata kredytów bankowych; 2,6 mld USD - spłata z tytułu oprocentowania, 0,8 mld USD - sfinansowanie deficytu obrotóe bieżących) [...]Wartość eksportu towarów i usług do krajów kapitalistycznych miała wynieść w 1981 r. 8,5 mld USD"

http://www.kns.gower.pl/knp/strategia.htm :

"...W okresie 1981-1989, Polska spłaciła 5.896 mln USD rat kredytowych i 12.308 mln USD odsetek, czyli łącznie 18.204 mln USD, a mimo to dług zagraniczny Polski wzrósł, pod koniec 1989r., do 43.324 mln USD"

 

"Zadłużenie zagraniczne Polski" Z. Karcz :

 

Przeznaczenie kredytów zaciągniętych w latach 1971-1980

Rok Łączne wykorzystanie kredytów Kredyty na zakup towarów Kredyty refinansowe
Razem
Na wyroby przemysłowe Na zboża i pasze Na pozostałe towary

1971

267

196

143

47

6

71

1972

514

312

257

47

8

202

1973

1659

790

620

155

15

869

1974

2347

1364

1170

187

6

983

1975

3573

1866

1633

200

33

1707

1976

4507

2646

1572

574

501

1861

1977

4145

2881

1662

518

701

1264

1978

5488

4216

1719

1042

1455

1272

1979

8358

5643

1852

1397

2394

2715

1980

8800

5599

1627

1684

2258

3201

Razem :

39 658

100 %

25 513

64 % 

12 255

31 %

5851

15 %

7407

18 %

14 145

36 %

 

Zadłużenie i eksport wybranych krajów  w 1982

 

Zadłużenie brutto na koniec 1982 [mld USD]

Eksport towarów w 1982 [mld USD]

Ludność w 1982 [mln]

Zadłużenie na mieszkańca [USD]

Eksport na mieszkańca [USD]

Zadłużenie do eksportu [%]

Polska

24,8

5,0

36,4

681

137

496,0

Węgry 

7,5

4,9

10,7

701

458

153,7

CSRS

3,8

4,2

15,4

247

273

90,5

NRD

11,3

8,0

16,7

677

479

141,2

Bułgaria

2,5

3,1

8,9

281

348

80,6

Rumunia

9,4

6,2

22,5

418

276

151,6

Jugosławia

18,8

5,9

22,6

832

274

318,6

Argentyna

36,5

7,6

28,4

1285

268

480,3

Brazylia

85,2

20,2

126,8

672

159

421,8

Meksyk

87,0

21,0

71,2

1222

295

414,3

Algieria

14,9

13,3

21,0

710

633

112,0

Maroko

10,8

2,0

22,7

476

88

540,0

Nigeria

12,1

12,9

79,7

142

91

93,8

Zair

5,1

1,2

29,0

176

41

425,0

Chile

17,2

3,7

11,7

1470

316

464,9

Kolumbia

10,5

2,7

31,0

329

87

388,9

Peru

11,6

3,3

18,7

620

176

351,5

Filipiny

24,5

5,0

52,0

471

96

490,0

Turcja

22,3

5,7

46,3

472

121

391,2

 

http://www.nbportal.pl/common/Wiadomosc.jsp?nid=13003&page=1&active=3028

"...Średnie oprocentowanie w latach 1981-1989 sięgało bowiem 10%. Z sumy około 27 mld dolarów odsetek zapłacono nieco ponad 12 mld dolarów, zaś około 15 mld dolarów powiększyło stan zadłużenia. W końcu 1989 roku dług zagraniczny wynosił 42,3 mld dolarów, w tym 40,8 mld dolarów w walutach krajów zachodnich i 1,5 mld dolarów w walutach krajów socjalistycznych. "



http://mikro.univ.szczecin.pl/bp/pdf/29/18.pdf

Obsługa zadłużenia Polski w walutach wymienialnych w latach 1980-1991 (mln USD) :

Lata

Obsługa ogółem długu

Spłata kapitału

Spłata odsetek

Płatności należne

Płatności dokonane

Płatności należne

Płatności dokonane

Płatności należne

Płatności dokonane

1980

8065

8065

5605

5605

2460

2460

1981

9360

3640

6040

1400

3320

2240

1982

9730

2200

6700

370

3030

1830

1983

7130

2100

4240

510

2890

1590

1984

5450

1610

2720

360

2730

1250

1985

5030

2000

2420

770

2610

1230

1986

6200

1865

3470

715

2730

1150

1987

6250

1570

3240

650

3010

920

1988

6800

1590

3700

640

3100

950

1989

6570

1570

3100

500

3470

1070

1990

8540

740

4630

310

3910

430

1991

3990

910

1630

160

2360

750





http://www.tiger.edu.pl/kolodko/ksiazki/GWK-kryzys_dostosowanie_rozwoj.pdf

Rok

Dług brutto na koniec roku [mld USD]

Odsetki zapłacone [mld USD]

Raty kapitałowe [mld USD]

1971

1,3

0,1

0,3

1972

1,7

0,1

0,3

1973

3,1

0,1

0,4

1974

5,3

0,3

0,6

1975

8,4

0,5

0,9

1976

12,1

0,7

1,2

1977

15,4

0,9

1,9

1978

18,5

1,2

3,1

1979

21,9

1,7

4,4

1980

25,0

2,5

5,6

1981

25,5

2,3

1,4

1982

25,2

1,9

0,4

1983

26,4

1,6

0,5

1984

26,8

1,3

0,4

1985

29,3

1,0

0,9

1986

33,5

1,2

0,8

1987

39,3

1,0

0,8

 

Umorzenie ok. połowy zadłużenia w I połowie lat 90-tych dotyczyło praktycznie tylko większej części odsetek od długu PRL, należnych za lata 1991-2003"( http://www.kurier.wzz.org.pl/kz/kz54/2.shtml ) :

"...Pierwszy etap rozpoczął się 1 kwietnia 1991 r.: zadłużenie zostało zmniejszone o 30 proc., głównie dzięki redukcji o 80 proc. odsetek za lata 1991-1994. Żeby tak się stało, należało bezwzględnie spłacić 20 proc. pozostałych odsetek. Wierzyciele otrzymali swoje 1,7 mld USD. Umorzonych zostało 6,9 mld USD należnych za odsetki oraz 2,9 mld USD kapitału. Następny etap redukcji zadłużenia rozpoczął się 21 kwietnia 1994 r. i trwa. Tym razem redukcja była możliwa nie tylko dzięki temu, że wywiązaliśmy się ze spłaty 20 proc. odsetek, ale i dzięki opinii Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który pozytywnie ocenił politykę gospodarczą kraju, jęczącego pod pierwszym planem Balcerowicza. W drugim etapie nastąpiło zróżnicowanie płatności w zależności od opcji wybranej przez wierzycieli. Do wyboru były trzy możliwości redukcja kapitału i konieczność spłaty odsetek w pełnej wysokości od zredukowanego kapitału, redukcja odsetek naliczonych od całego kapitału według stopy rynkowej, redukcja odsetek, ale 50 proc. należnych odsetek z lat 1994-2003 postanowiono kapitalizować i następnie spłacać w 22 równych, półrocznych ratach wraz z kapitałem. Realizacja drugiego etapu ma przynieść w efekcie redukcję zadłużenia o dalsze 20 proc. "

 

http://ekonom.univ.gda.pl/mikro/konferencja/pdf/Gorniewicz%20Grzegorz1.pdf

"...Według szacunkowych danych tylko 20% otrzymywanych w latach siedemdziesiątych kredytów przeznaczono na finansowanie inwestycji i wzrostu mocy wytwórczych (mimo, iż przyjęta strategia miała polegać na szybkiej rozbudowie potencjału gospodarczego, który miał w przyszłości zapewnić dewizy na zwrot kredytów). Główną ich część (ok. 65%) wykorzystano na import surowców i materiałów do produkcji. Reszta (ok. 15%) sfinansowała zakup artykułów konsumpcyjnych, przede wszystkim produktów rolnych, gdyż krajowa produkcja żywności nie nadążała za wzrostem konsumpcji.

Kredyty inwestycyjne zostały wykorzystane zostały wykorzystane na zakup teoretycznie nowoczesnych urządzeń przemysłowych i technologii, które dzięki oczekiwanej wysokiej efektywności miały spłacić narastające zadłużenie. Tak się jednak nie stało, a część z nich okazała się zupełnie nietrafiona."

"...Reasumując należy stwierdzić, że mające przyczynić się do zmniejszenia dysproporcji gospodarczych pomiędzy Polską a krajami rozwiniętymi kredyty zagraniczne okazały się w rzeczywistości istotną barierą rozwoju. Konieczność dokonywania spłat bez wątpienia niekorzystnie wpływa na tempo wzrostu gospodarczego kraju, przebieg transformacji ustrojowej i procesy integracyjne."

 

http://www.kontrateksty.pl/files/news/20030917225540.html :
"...w roku 1973 stan zadłużenia „w walutach KK” przekroczył ówczesny poziom rocznych wpływów z eksportu w tych walutach. W 1975 roku stopień obciążenia wpływów z eksportu obsługą długów, w obrotach z „krajami kapitalistycznymi” osiągnął poziom 32%, gdy tymczasem – jak pisał Grzegorz Wójtowicz (przyszły prezes NBP, dziś – członek Rady Polityki Pieniężnej) w miesięczniku NBP „Bank i Kredyt” (nr 10-11 z 1983 r.) „25% uważało się za stopień dopuszczalny”. Przekroczona też została granica struktury zadłużenia: szybciej rosło zadłużenie z tytułu kredytów krótkoterminowych, którymi łatano dziury w spłatach - w szczytowym roku 1976 relacja zadłużenia krótkoterminowego do wpływów z eksportu wyniosła ponad 46%.
Na kredyt kupowano licencję na produkcję małego fiata (miał to być samochód dl każdego Polaka), licencję na przestarzały model autobusu Berliet (powszechna była wtedy opinia, że Edward Gierek uratował w ten sposób firmę Berliet przed bankructwem), także kredyt służył do finansowania budowy hoteli w Polsce oraz polskiego odcinka (tzw. orenburskiego) naftowego rurociągu ze Związku Radzieckiego do Europy Zachodniej. Umowa z ZSRR zawierała klauzulę, według której cały polski sprzęt, używany przy budowie, miał pozostać na terenie państwa radzieckiego. A sprzęt, którego używało polskie przedsiębiorstwo budowlane Hydrobudowa, wykonawca robót na terenie ZSRR – to były najnowocześniejsze amerykańskie maszyny, kupione, rzecz jasna, na kredyt. Wiadomość o klauzuli jakoś przedostała się do ekip, które sprzęt zajeździły i wyeksploatowały do jego śmierci technicznej. A czego nie dało się zajeździć – tonęło w bagnach. Rosjanie nie dostali nic. Polsce zaś zostały długi do spłacenia. "

 


Zadłużenie zagr.w latach 1990-94

 

1990

1991

1992

1993

1994

1994 (w proc.)

Ogółem
w tym:

48 474,78

48 411,93

47 044,33

47 246,30

42 174

100,00

Klub Paryski   

32 778,36

31 525,82

29 558,93

28 666,69

26 818

63,59

Gwarantowane poza Klubem Paryskim   

530,65

443,76

358,10

276,41

224

0,53

Klub Londyński     

11 163,78

11 733,47

12 163,12

12 695,92

7 988

18,94

b. ZSRR i b. RWPG  

2 407,94

2 572,48

2 591,24

  2 711,11

2 395

5,68

 

Struktura zadłużenia zagranicznego publicznego Polski w 1994 wg http://encyklopedia.pwn.pl/58501_1.html

"...Po długotrwałych negocjacjach z Rosją, reprezentującą również banki byłego RWPG, zwyciężyła tzw. opcja zerowa, czyli wzajemna redukcja zobowiązań, które 1994 stanowiły 5,8% całego pol. zadłużenia; mimo podpisania umowy (I 1995) rozmowy trwają. Zadłużenie Polski 1994 wynosiło ok. 42 mld dol. USA, w tym 2,4 mld dol. stanowiły zobowiązania pol. banków i przedsiębiorstw; 64% to zobowiązania wobec wierzycieli zrzeszonych w Klubie Paryskim; do największych należą: Francja (18,5%), Brazylia (13,5%), Austria (13,3%), Niemcy (12,8%), Kanada (10%) oraz USA, W. Brytania, Włochy, Japonia. Drugą, dużą grupą wierzycieli (19% całego długu) stanowią banki komercyjne skupione w Klubie Londyńskim: przeważają banki niem. (25%), amer. (20%), ponadto po ok. 8–10% banki bryt., jap. i francuskie. Pozostali wierzyciele to gł. finansowe organizacje międzynar., np. Bank Światowy."

Tabela zadłużenia zagranicznego państwa w 1994 (wg powyższych danych) :

Wierzyciele

Udział w zadłużeniu całkowitym

Wartosć mld $

Klub Paryski

64 %

26,9

Klub Londyński

19 %

8,0

Rosja

5,8 %

2,4

Organizacje finansowe i pozostałe kraje

5,5 %

2,3

Razem :

94,3 %

39,6

"...Mimo redukcji pol. zadłużenia obciążenie związane z jego spłatą będzie w kolejnych latach wzrastać — od ok. 2 mld dol. USA w 1995 do 4,5 mld dol. w 2000, a w latach 2005–2008 osiągnie 6–7 mld dol.; całkowita spłata zakończy się 2024."

http://www.wprost.pl/ar/?O=55018

"Polska do 1994 r. była, formalnie rzecz biorąc, bankrutem, krajem niewypłacalnym, nie obsługującym w pełni swojego długu zagranicznego. Zawarcie porozumień z poszczególnymi wierzycielami uwarunkowane było wcześniejszą ugodą z Klubem Londyńskim (zrzeszającym największe światowe banki). Umowa taka została zawarta w 1994 r. i w jej następstwie polski dług zmniejszył się z 47,2 mld USD (koniec 1993 r.) do 42,1 mld USD."

"Rzeczpospolita" 16-17.04.1994 "Koryści porozumienia z Klubem Paryskim"

"W 1991, kiedy zostało zawarte porozumienie z Klubem Paryskim, byliśmy winni 17 krajom wierzycielskim 33 mld dol.. Postanowiono wtedy o 50-proc. redukcji zadłużenia po czym Polska zawarła z każdym z rządów wierzycielskich odrębna umowę, w której precyzowano jaką opcję redukcji dany kraj wybiera : redukcje (umorzenie) kapitału, obniżenie stopy odsetkowej lub tez wariant mieszany. przez trzy lata spłacalismy tylko 20 proc. odsetek.

Pierwszą możliwość wybrało 6 krajów - stany Zjednoczone, RFN, Wielka Brytania, Holandia, Finlandia i Szwecja, a na drugą zdecydowały się : Austria, Belgia, Brazylia, Kanada, Dania, Francja, Włochy, Japonia, Norwegia, Hiszpania i Szwajcaria. Wariant mieszany dotyczył tylko 10 proc. długu wobec Japonii. Realizacja opcji była zawieszona i wskutek podjecia wczoraj decyzji przez Klub Paryski zacznie obowiązywać "w tył" od 1 kwietnia br. [...] Poszczególne warianty oznaczają to samo : do 2009 roku zadłużenie Polski zostanie zredukowane o 50 proc.. Nie chodzi tutaj jednak o prost podzielenie na pół 33 mld dol. 50 proc. bedzie bowiem liczone nie od wyjściowej kwoty zadłużenia ale od wartości bieżącej netto całego zadłuzeniea w okresie od 1991 do 2009 roku. [...] Przez trzy ostatnie lata [1991-1993] Polska płaciła tylko 20 proc. odsetek (łącznie 1,8 mld dol.), a resztę należności odsetkowych za ten okres (6,1 mld dol.) umorzono. W tym okresie zmniejszono [umorzono] również  kapitał podstawowy zadłużenia o 2,9 mld dol. W najbliższych latach obowiązywania umowy odniesiemy kolejne korzyści. Wobec krajów które zdecydowąły się na opcję "a", czyli umorzenie kapitału, zapłacimy łącznie ze wspomnianą już sumą, 2,9 mld dol., o ok. 6 mld dol. mniej rat kapitałowych .[...] korzyści związane ze zmniejszonymi płatnosciami odsetkowymi, czy to z tytułu zmniejszenia bazy kapitałowej, czy tez zmniejszonego oprocentowania, oznaczaja korzyści ok. 1 mld dol. rocznie. [...] Płatnosci odsetkowe bedą się utrzymywać na stabilnym poziomie 600-700 mln dol. rocznie, dopóki Polska nie rozpocznie większych spłat kapitału."

 

Tabela zadłużenia zagranicznego państwa w 1999 wg http://www.stat.gov.pl/opracowania_zbiorcze/maly_rocznik_stat/2000/rocznik17/bupa10.gif   czyli już po redukcji w I połowie lat 90-tych i po kilkuletniej obsłudze :

Wierzyciele

Udział w zadłużeniu całkowitym

Wartość w mln PLN

Wartość mld $ (1$=4,15 PLN)

Ogółem

100 %

129 694,4

31,3

Klub Paryski

72,9 %

94 579,6

22,8

Klub Londyński

16,9 %

22 009,6

5,3

Bank Światowy

5,3 %

7 260,2

1,6

 

Zadłużenie zagraniczne Polski. Historia i teraźniejszość

"...Reasumując należy stwierdzić, że mające przyczynić się do zmniejszenia dysproporcji gospodarczych pomiędzy Polską a krajami rozwiniętymi kredyty zagraniczne okazały się w rzeczywistości istotną barierą rozwoju. Konieczność dokonywania spłat bez wątpienia niekorzystnie wpływa na tempo wzrostu gospodarczego kraju, przebieg transformacji ustrojowej i procesy integracyjne."

 

http://www.money.pl/archiwum/wiadomosci/artykul/72,0,30792.html

''W październiku 2002 roku Polska skorzystała z opcji call i wykupiła 1,3 mld USD niezabezpieczonych obligacji PDI o terminie zapadalności w 2014 roku.

Poza tym do wykupienia pozostały jeszcze zabezpieczone obligacje Par Bonds o wartości nominalnej 744,70 mln USD i RSTA Bonds na 448,60 mln USD oraz niezabezpieczone papiery DCB Bonds 393 mln USD.'

 

http://expatpol.com/modules.php?name=News&file=article&sid=13787

"Ministerstwo Finansów ostatnio w kwietniu 2003 wykupiło przed terminem obligacje Brady'ego typu PDI o wartości 1.112,1 mln USD poprzez wykorzystanie opcji call. Polska skorzystała wtedy z finansowania pomostowego, które spłacone ma być nowymi emisjami."

 

http://www.mf.gov.pl/dokument.php?dzial=153&id=26506

Ministerstwo Finansów wykupiło 27 października 2003 ostatnią transzę obligacji Brady'ego typu DCB o wartości 393 017 000 USD.  Kwota pozostających do wykupu obligacji Brady'ego wyemitowanych w ramach realizacji porozumienia z Klubem Londyńskim spadła do około 1,2 mld USD obecnie z około 8 mld USD w 1994 roku.

 

http://www.praca.egospodarka.pl/8162,Polska-wczesniej-splaci-zadluzenie,1,11,1.html

Dług Polski wobec Klubu Paryskiego wynosi obecnie równowartość ok. 12,3 mld euro (16,8 mld USD), z czego ok. 2,1 mld euro przypada planowo do spłaty w roku 2005. Większość pozostałego zadłużenia ma zostać spłacona w najbliższych latach, do 2009 włącznie (jedynie ok. 70 mln euro - w latach 2010 - 2014).

Polska spłaci przed terminem część zobowiązań wobec wierzycieli z Klubu Paryskiego. Łączna wartość zobowiązań objętych przedterminowym wykupem wynosi około 3,27 mld euro, co stanowi blisko 29 procent zadłużenia Polski wobec szesnastu państw wierzycielskich reprezentowanych w Klubie Paryskim.

W poprzednich latach Ministerstwo Finansów wykupiło przed terminem tzw. obligacje Brady’ego (wyemitowane w 1994 r. w ramach porozumienia z tzw. Klubem Londyńskim) o wartości nominalnej ponad 6,6 mld USD oraz dokonało przedterminowej spłaty zadłużenia wobec Brazylii (3,32 mld USD za 74% tej wartości tj. za kwotę 2,46 mld USD). W 2004 roku spłacono również przed terminem prawie jedną trzecią zadłużenia z tytułu kredytów zaciągniętych przez Polskę w Banku Światowym (równowartość 0,6 mld euro). Transakcje te przyniosły znaczące korzyści w postaci zmniejszenia stanu zadłużenia, obniżenia kosztów jego obsługi i lepszego rozłożenia terminów spłat.

 

Zadłużenie krajowe PRL

Cytaty z opracowania "Polityka finansowa w okresie transformacji - doświadczenia lat dziewięćdziesiątych." :

"...Od początku lat osiemdziesiątych pojawił się także dług krajowy związany z finansowaniem deficytów budżetowych. Ponieważ - oprócz roku 1981 - deficyty nie były wysokie przeto powstały w ich wyniku dług też nie był wysoki; w końcu 1988 r. po ośmiu latach, osiagnał poziom odpowiadający 4,5 % PKB. Co ważniejsze, dług ten skladał się z nieoprocentowanych kredytów NBP. Nie było więc problemu kosztów jego obsługi. "

"...w połowie 1989 r. deficyt przybrał dramatyczne rozmiary; odpowiadał mniej więcej 12% PKB z pierwszego półrocza 1989 r"

Wg http://www.ketrii.ae.krakow.pl/grabinsk/data/5/1056/Deficyt_budAetowy.htm - w całym 1989 r. deficyt budżetowy osiągnął 3,4 % PKB.

Mój komentarz :
Autorzy usprawiedliwiają to tym iż sektor budżetowy utrzymywał w NBP nieoprocentowane depozyty na kwoty większe aniżeli kredyty dla budżetu. Jednakże ten sam NBP kredytował również przedsiębiorstwa państwowe w tym zapewne jednostki budżetowe na które musiał emitować pieniądz bez pokrycia (stąd tzw. "nawis inflacyjny")  : wg Małego Rocznika Statystycznego GUS,  w 1977 zadłużenie jednostek gospodarki uspołecznionej z tytułu kredytów wynosiło 1 848,6 mld zł podczas gdy wartość dochodu narodowego wytworzonego wynosiła 1 595,9 mld zł. A więc zadłużenie to stanowiło 115,83 % wartości dochodu narodowego wytworzonego (dla porównania w 2001 zadłużenie przedsiębiorstw wynosiło 395,6 mld pln, co stanowiło 52,69 % PKB).

Taka emisja pieniądza stanowiącego nawis inflacyjny to nic innego jak zobowiązanie państwa wobec obywateli posiadających ważne bilety NBP, wyrażone w towarach po oficjalnej cenie. Ponieważ zobowiązani te były nie do spłacenia państwo umarzało sobie ten dług poprzez wykonywane co jakiś czas "operacje cenowo-dochodowe" .

 

http://www.fcp.edu.pl/site2/bibl/b015.html

"...Zanim ostatni rząd PRL odpalił rakietę inflacyjną, budżet zarabiał na składkach ubezpieczeniowych. Inflacja załamała te interesy. W roku 1990 pierwszy demokratyczny rząd wypłacił jako emerytury i renty ponad 7 bilionów zł, a na zasiłki i inne świadczenia poszło prawie 3 biliony. Rząd musiał dołożyć 2,32 biliony zł, a potem jeszcze 291 mld zł.

Urzędnicy ministerstwa nie umieli wyjaśnić Maciejowi Kledzikowi, skąd wzięły się te pieniądze. Odesłali go do ZUS-u. Dopiero tam odnalazł na ostatnim, piątym piętrze panią, która wiedziała.

To rząd zwracał pożyczkę - w 1987 roku zaciągnął ją czy raczej przywłaszczył sobie na pokrycie deficytu budżetowgo rząd Messnera. Pierwszy demokratyczny rząd uczciwie ją oddał, ale, oczywiście, też bez oprocentowania..."

 

http://www.ipn.gov.pl/a_121201_stan_woj_prog_dudek.html :

"...rygory wynikające ze stanu wojennego. Te ostatnie pozwoliły wprawdzie na przeprowadzenie radykalnej podwyżki cen, która stanowiła istotny krok w kierunku przywrócenia równowagi rynkowej, ale mimo wysokich kosztów społecznych (w jej wyniku nastąpił spadek dochodów realnych ludności o około 30 proc.) nie udało się wprowadzić rzeczywistej reformy w niewydolnym systemie gospodarki PRL. 
"Musi być świadomość, że nie ma innego wyjścia niż zaciskanie pasa przez dłuższy czas i przez wszystkich" - mówił na posiedzeniu Biura Politycznego gen. Jaruzelski. Jednak ogromne wyrzeczenia do jakich zmuszono społeczeństwo polskie po wprowadzeniu stanu wojennego okazały się w większości zmarnowane. W końcu 1982 r. tzw. nawis inflacyjny szacowano na 500 miliardów złotych... ( mój komentarz : przy PKB = 4580 mld zł czyli nawis = 10,9 % PKB ) "


Cytat z  "Polityka finansowa w okresie transformacji - doświadczenia lat dziewięćdziesiątych."  :

"... Począwszy od 1 stycznia 1990 zaniechano korzystania dla potrzeb budżetu z nieoprocentowanego kredytu NBP. [...] dług krajowy zwiększył się w ciągu tego roku dziesięciokrotnie w związku z uznaniem przez Skarb Państwa roszczeń 4 banków (NBP, Banku Handlowego w Warszawie SA, Banku Pekao SA i PKO BP), związanych z rozliczeniami dotyczącymi operacji zagranicznych w latach 80-tych na sumę 5,3 mld pln. Wymienione banki otrzymały korzystnie oprocentowane obligacje Skarbu Państwa, nominowane w USD; wartość przekazanych obligacji wynosiła 5 453 mln USD. Wyemitowanie tych obligacji uruchomiło dodatkowy czynnik dynamiki długu krajowego, mianowicie stopniowo postępującą dewaluację złotego, gdyż każdorazowe przeliczenie wartości dolarowej na złote następowało po zwiększonym kursie dolara. Skarb Państwa przejął także zobowiązania likwidowanych fuduszów celowych w wysokości 460 mln zł ."

http://www.naszawitryna.pl/ksiazki_140.html

"...na początku stycznia 1992 r. Jan Krzysztof Bielecki, już jako ex-premier, podczas podróży do USA oświadczył publicznie, że zarówno Bank Handlowy S A jak i Bank PKO S A zagrożone są. bankructwem, gdyż zdeponowana w nich kwota około 6 miliardów USA, stanowiąca oszczędności dewizowe obywateli polskich, zużyta została na obsługę zadłużenia zagranicznego i że jeśli Skarb Państwa nie przyjdzie im z pomocą, to będą musiały ogłosić upadłość."

Cytat z http://www2.gazeta.pl/auto/1,24815,73244.html :

"... Przez miesiąc (kwiecień 1981) przyjmowane są przedpłaty na samochody, głównie "maluchy" i fiaty 125p, ale także na polonezy i syreny. Uchwała rządowa przewidywał otwarcie 650 tys. rachunków przedpłatowych. Osoby, które wpłaciły pełną cenę auta, miały je otrzymać w ciągu czterech lat. Uchwała została złamana: w ciągu miesiąca zebrano wpłaty na ok. 1,6 mln samochodów. Szacuje się, że w ten sposób zebrano z rynku ok. jednej czwartej gotówki, ratując finanse PRL na progu stanu wojennego przed całkowitym załamaniem, hiperinflacją. Jednocześne zadecydowano o pogrążeniu fabryk aut w całkowitym zastoju. Miały zapewniony zbyt na wiele lat, gdyż realizacja przedpłat nawet teoretycznie musiała pochłonąć blisko dekadę; faktyczna wielkość produkcji aut na przedpłaty zależała zaś od wyznaczanej co roku dotacji. Do dziś na realizację czeka kilkaset przedpłat."

http://info.fuw.edu.pl/donosy/archiwum/1990/900205.0152

"...130 tys. osob ma prawo kupic malucha (na przedplaty) po cenach z 1988 r., czyli 1.8 Mzl. Obecna cena - 21 Mzl. Roznice ma doplacac
skarb panstwa, ale nie ma ciagle ustawy budzetowej. Nie wiadomo, czy Sejm zgodzi sie na taki wydatek."

Cytat z http://www.unia-polska.pl/archive/98-99/9906_1/14_18a.html (czerwiec 1999 roku ) :

"...Osoby, które zrezygnują z odbioru samochodu na przedpłaty, mają prawo do uzyskania ulgi celnej. "

Cytaty z http://kronika.sejm.gov.pl/kronika/ps-148.htm :

"...19 grudnia 1996 r. Sejm przystąpił do rozpatrzenia sprawozdania Komisji Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansów oraz Komisji Ustawodawczej o stanowisku Senatu w sprawie ustawy o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe."

"...Poseł Krzysztof Budnik (UW) przypomniał, że przedpłaty dokonywane były w 1981 r. przez osoby niezbyt zamożne. Była to forma inwestycji mogących zagwarantować utrzymanie wartości oszczędzanych w ten sposób pieniędzy. Jednocześnie państwo zaciągnęło tani kredyt, który trzeba obecnie szybko spłacić. Rzecznik Praw Obywatelskich wielokrotnie zwracał uwagę, że przedłużanie realizacji przedpłat nie da się pogodzić z zasadą zaufania do państwa prawnego. Podobne długi państwo zaciągnęło u obywateli przed 1989 r. np. w ramach przedpłat na mieszkania."

"..Poz. 407 – obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie określenia wysokości rekompensat wypłacanych osobom, które wniosły przedpłaty na zakup samochodów osobowych marki Fiat 126p lub FSO 1500 na III kwartał 2003 r.
Streszczenie:
wysokości rekompensat wynoszą: 9596,00 zł, jeżeli przedpłata została wniesiona na samochód marki Fiat 126p oraz 13 596 zł, jeżeli przedpłata została wniesiona na samochód marki FSO 1500. "

http://www.senat.gov.pl/k3/dok/sten/012/12spr.pdf

"...Zobowiązania te mają swój początek w uchwale Rady Ministrów z dnia 26 lutego 1981 r. w sprawie sprzedaży samochodów osobowych dla ludności oraz rozwoju zaplecza motoryzacji. Wtedy na podstawie uchwały państwowy bank przyjął ponad 1,5 miliona przedpłat na na samochody krajowej produkcji. Liczba przyjętych przedpłat znacznie przewyższała możliwości produkcyjne polskich fabryk. Utrzymanie sprzedaży samochodów na talony oraz sprzedaży samochodów na eksport spowodowało to że po 1989 pozostało do realizacji kilkadziesiąt tysięcy prezdpłat [...] W myśl art. 1 tej ustawy potrzeba 2-3 biliony złotych [w 1994] by w pełni zrealizować przedpłaty [...] W latach 1990-1991 z budżetu wydano 1 bln 700 mld złotych na realizację tych bonifikat"

1990-91 = ok. 1,46 mld PLN (w cenach z 2005)

1994 = ok. 0,65 mld PLN (w cenach z 2005)

Razem = ok. 2 mld PLN (w cenach z 2005)

 

http://bip.nik.gov.pl/pl/bip/wyniki_kontroli_wstep/inform2004/2004013 :

"...W okresie objętym badaniem (2001- 1kw. 2003) banki wypłaciły premie w łącznej kwocie 2.469.528 tys. zł. Środki przekazane bankom na ten cel wyniosły 3.131.577 tys. zł.  [ w latach 1998-2002 budżet dopłacił do wypłat waloryzacyjnych 7,5 mld pln - w cenach z 2002 - moje obliczenia]. Różnicę sum spowodował fakt spłaty zaległych refundacji z lat ubiegłych. Według szacunków Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wypłata premii będzie trwała jeszcze ok. 20 lat przy założeniu, że corocznie zostanie zlikwidowanych 90 tys. książeczek; przewidywane wydatki budżetu państwa wyniosą ponad 14 mld. zł."         

 

DŁUG PUBLICZNY - wybrana BIBLIOGRAFIA (POLSKA)

http://golebiowski.stansat.pl/student/dlug_bib.htm